Ochrona przeciwpożarowa zbiorników paliw, baz i instalacji petrochemicznych

Scenariusz, nie pojedyncza instalacja

W bazie paliw lub zakładzie petrochemicznym pożar jednego zbiornika zagraża sąsiednim przez promieniowanie cieplne, a wyciek do tacy tworzy pożar powierzchniowy o wielkości całego obwałowania. Ochronę projektuje się więc od scenariuszy: pożar zbiornika (całej powierzchni lub uszczelnienia dachu pływającego), pożar tacy, pożar pompowni lub nalewaka, wyciek na estakadzie. Każdy scenariusz wyznacza jednoczesne wydatki piany i wody, a największy z nich wymiaruje pompownię i zapas środka.

Elementy ochrony

Obiekt	Instalacja	Szczegóły
Zbiornik ze stałym dachem	Komory pianowe na płaszczu, ewentualnie podawanie od dołu	Liczba komór wg średnicy; intensywność i czas wg NFPA 11 / EN 13565-2; instalacje pianowe
Zbiornik z dachem pływającym	Wylewki pianowe na uszczelnienie, zapora na dachu, detekcja liniowa w strefie uszczelnienia	Najczęstszy pożar to pożar uszczelnienia
Sąsiednie zbiorniki	Pierścienie zraszaczowe chłodzące płaszcz i dach	Intensywność chłodzenia wg przepisów (zwykle 2–10 l/min·m² zależnie od odległości), często największy pobór wody
Taca (obwałowanie)	Generatory piany średniej, zraszacze pianowe, działka stałe	Powierzchnia tacy decyduje o zapasie środka
Pompownie produktów	Zraszacze pianowe lub wodne, detekcja płomienia	Instalacja zalewowa z zaworem sterowanym detekcją
Nalewaki kolejowe i samochodowe	Zraszacze pianowe nad stanowiskami, działka, kurtyny	Ochrona cystern i ludzi, czas ewakuacji
Estakady i instalacje procesowe	Zraszacze na konstrukcje i aparaty, kurtyny wodne, działka	Chłodzenie konstrukcji stalowych
Teren	Sieć hydrantowa, działka wodno-pianowe stałe i przewoźne, przyłącza dla straży	Zasięg działek i strefy dostępu
Całość	Pompownia ppoż. ze zbiornikiem, zbiorniki środka pianotwórczego, sterowanie i wizualizacja	pompownie ppoż.

Przepisy i normy

• Rozporządzenie o warunkach technicznych baz i stacji paliw (wymagania dla zbiorników, tac, instalacji gaśniczych i chłodzących, zapasów wody i środka),
• ustawa o ochronie przeciwpożarowej i rozporządzenia wykonawcze, uzgodnienia z rzeczoznawcą,
• dyrektywa Seveso (zakłady dużego i zwiększonego ryzyka): raport o bezpieczeństwie i plan operacyjno-ratowniczy,
• NFPA 30, 11, 15, 20 i API 2021, 2030 jako standardy branżowe wymagane przez operatorów i ubezpieczycieli,
• EN 13565-2, EN 12845 dla instalacji pianowych i wodnych.

Modernizacja istniejących baz

Polskie bazy paliw i zakłady chemiczne mają w większości instalacje z lat 90. i 2000.: półstałe układy pianowe, pompownie bez redundancji, środki AFFF do wycofania, brak detekcji na zbiornikach z dachem pływającym. Program modernizacji obejmuje zwykle: audyt i scenariusze, wymianę środka na bezfluorowy z dostosowaniem dozowania i urządzeń, uzupełnienie chłodzenia zbiorników, nową pompownię lub jej rozbudowę, detekcję i sterowanie z wizualizacją. Prace prowadzi się bez wyłączania bazy, zbiornik po zbiorniku.

Nasza odpowiedź: AZG Antincendio

AZG Antincendio od początku istnienia pracuje w petrochemii i bazach paliw: zaczynała od serwisu instalacji w zakładach rafineryjnych, dziś projektuje, buduje i modernizuje kompletne systemy ochrony: pianowe, zraszaczowe, pompownie, działka, detekcję. Doświadczenie w eksploatacji (co koroduje, co się zapycha, co zawodzi po latach) przekłada się na projekty, które da się utrzymać. Certyfikaty ISO 9001, 14001, 45001. Enerwis organizuje audyt, projekt zgodny z polskimi przepisami i NFPA/API, dostawę, montaż i serwis.

Co przygotować do zapytania

• plan bazy ze zbiornikami (średnice, wysokości, dachy, produkty, odległości), tacami, pompowniami, nalewakami,
• istniejące instalacje gaśnicze, pompownia, środek pianotwórczy i ich stan,
• obowiązujące scenariusze (operat, raport Seveso) i wymagania ubezpieczyciela,
• źródło wody i zasilanie,
• harmonogram: czy modernizacja ma być etapowa.

FAQ

Czy zbiornik z pływającym dachem wymaga gaszenia całej powierzchni? Standardowo chroni się strefę uszczelnienia (pożar rim seal), bo to typowy scenariusz; pełną powierzchnię zabezpiecza się w szczególnych przypadkach lub działkami. Decyduje analiza ryzyka i wymagania operatora.

Ile wody potrzeba na chłodzenie sąsiednich zbiorników? Zależy od liczby zbiorników w zasięgu promieniowania i ich powierzchni: przy kilku zbiornikach o średnicy 30–40 m to kilka tysięcy litrów na minutę, często więcej niż na samo gaszenie.

Czy można zostawić instalację półstałą? Przepisy to dopuszczają w określonych przypadkach, ale czas dojazdu straży i ryzyko rozprzestrzenienia powodują, że operatorzy i ubezpieczyciele wymagają instalacji stałych z własnym dozowaniem piany.

Co z wymianą środka pianotwórczego na bezfluorowy? Wymaga sprawdzenia dozowania, komór pianowych i intensywności, często próby na obiekcie, oraz utylizacji starego środka; AZG prowadzi takie zamiany jako projekt, nie zakup.

Czy modernizację da się zrobić bez zatrzymania bazy? Tak, etapami: zbiornik po zbiorniku, z zachowaniem ochrony tymczasowej (działka przewoźne, straż zakładowa) na czas prac.