Stałe urządzenia gaśnicze: rodzaje, dobór i wymagania dla przemysłu

Co to są stałe urządzenia gaśnicze

Stałe urządzenie gaśnicze (SUG) to instalacja na stałe związana z obiektem, która wykrywa pożar i gasi go samoczynnie, zanim przyjedzie straż pożarna: zbiornik lub źródło środka gaśniczego, pompownia, sieć rurociągów, urządzenia wyzwalające (tryskacze, zraszacze, dysze) i sterowanie. Półstałe urządzenia gaśnicze mają sieć rurociągów i dysze, ale środek gaśniczy (zwykle pianę) podają z zewnątrz, z wozu straży.

W zakładzie chemicznym, bazie paliw czy elektrowni pożar rozwija się w minutach, a straż potrzebuje kilkunastu, żeby dojechać i rozwinąć sprzęt. SUG wygrywają ten czas.

Kiedy są wymagane

• Przepisy: rozporządzenie o ochronie przeciwpożarowej budynków wymaga SUG m.in. w magazynach wysokiego składowania, dużych obiektach handlowych i halach; przepisy dla baz paliw (rozporządzenie o warunkach technicznych baz i stacji paliw) wymagają instalacji pianowych i zraszaczowych na zbiornikach; dla zakładów dużego ryzyka (Seveso) wynikają z raportu o bezpieczeństwie.
• Ubezpieczyciel: często wymaga SUG zgodnych z VdS lub NFPA jako warunku polisy lub obniża składkę.
• Własna ocena ryzyka: tam, gdzie postój po pożarze kosztuje więcej niż instalacja (transformatory, turbiny, rozdzielnie, serwerownie, linie produkcyjne).

Jaki środek gaśniczy do jakiego zagrożenia

Zagrożenie	Środek	Instalacja	Strona
Ciała stałe, magazyny, hale	Woda	Tryskaczowa (mokra, sucha, wstępnie sterowana)	tryskaczowe i zraszaczowe
Transformatory, pompownie, taśmociągi, urządzenia procesowe	Woda	Zraszaczowa / zalewowa (deluge)	jw.
Ciecze palne: zbiorniki, tace, pompownie, nalewaki	Piana	Pianowa (piana ciężka, średnia, lekka)	instalacje pianowe
Rozdzielnie, serwerownie, archiwa, turbiny gazowe	Gaz (obojętny, chemiczny)	Gazowa	instalacje gazowe
Kuchnie przemysłowe, maszyny, małe pomieszczenia	Mgła wodna, aerozol	Mgłowa	na zapytanie
Chłodzenie sąsiednich zbiorników i konstrukcji	Woda	Kurtyny i pierścienie zraszaczowe	zbiorniki paliw

Wszystkie instalacje wodne i pianowe potrzebują wody pod ciśnieniem przez określony czas: od tego zależy pompownia przeciwpożarowa i zbiornik, często największa pozycja w projekcie.

Normy

Norma	Zakres
PN-EN 12845	Instalacje tryskaczowe: projektowanie, instalowanie, konserwacja
PN-EN 13565-2	Instalacje pianowe: projektowanie, budowa, konserwacja
PN-EN 15004	Instalacje gazowe
NFPA 11, 13, 15, 16, 20, 30	Piana, tryskacze, zraszacze, piana z wodą, pompy, ciecze palne (standard w petrochemii)
VdS CEA 4001	Wytyczne ubezpieczycieli dla tryskaczy
API 2030, API 2021	Ochrona zbiorników magazynowych

Projekt musi wskazać normę i zostać uzgodniony z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń ppoż.; wybór normy (EN czy NFPA) warto ustalić z ubezpieczycielem przed projektem.

Nasza odpowiedź: AZG Antincendio

AZG Antincendio z Lodi koło Mediolanu projektuje, buduje i serwisuje stałe urządzenia gaśnicze w zakładach wysokiego ryzyka: chemicznych, petrochemicznych, bazach paliw, elektrowniach i magazynach. Firma zaczynała od serwisu instalacji w petrochemii, więc zna je od strony eksploatacji: tego, co po 10 latach koroduje, zapycha się i zawodzi. Certyfikaty ISO 9001, 14001 i 45001. Enerwis organizuje w Polsce audyt obiektu, projekt według wymaganej normy, uzgodnienia, dostawę, montaż i harmonogram przeglądów; patrz przeglądy i serwis.

Co przygotować do zapytania

• plan zakładu z obiektami do ochrony, substancje i ich ilości, scenariusze pożarowe (jeśli są: raport Seveso, operat ppoż.),
• wymagania przepisów, ubezpieczyciela i zakładowe (norma EN czy NFPA),
• źródło wody: sieć, zbiornik, rzeka; wydajność i ciśnienie,
• istniejące instalacje i ich stan,
• zasilanie elektryczne i rezerwowe, strefy zagrożenia wybuchem.

FAQ

Czym różni się stałe urządzenie gaśnicze od półstałego? Stałe ma własne źródło środka gaśniczego i uruchamia się samoczynnie; półstałe ma rurociągi i dysze, ale środek (pianę) podaje straż pożarna z zewnątrz przez przyłącza.

Tryskacze czy zraszacze? Tryskacze otwierają się pojedynczo pod wpływem ciepła i gaszą tylko nad pożarem. Zraszacze (dysze otwarte) uruchamia detekcja i zalewają całą strefę naraz; stosuje się je tam, gdzie pożar rozwija się szybko (ciecze palne, transformatory).

Czy instalacja gaśnicza wymaga odbioru? Tak: uzgodnienie projektu z rzeczoznawcą, odbiór przez wykonawcę z próbami, a potem przeglądy okresowe wymagane przepisami (co najmniej raz w roku) i przez ubezpieczyciela.

Ile kosztuje instalacja gaśnicza? Zależy od chronionej powierzchni, środka i wymaganego zapasu wody; pompownia ze zbiornikiem to często połowa kosztu. Wycena po audycie i koncepcji.

Czy AZG wykonuje instalacje w Polsce? Tak, przez Enerwis: projekt i kluczowe urządzenia z Włoch, montaż z polskim wykonawcą pod nadzorem AZG, odbiór i serwis.