Instalacje tryskaczowe i zraszaczowe dla hal, magazynów i urządzeń procesowych

Tryskacze: gaszenie tam, gdzie jest ogień

Tryskacz to dysza zamknięta ampułką, która pęka w zadanej temperaturze (zwykle 68 °C) i otwiera tylko tę dyszę, nad którą jest pożar. Instalacja tryskaczowa (EN 12845, NFPA 13, VdS CEA 4001) chroni hale, magazyny, zakłady produkcyjne, biura i parkingi. Wymagane przepisami m.in. w magazynach wysokiego składowania i dużych obiektach.

Typ	Rurociągi	Gdzie
Mokra	Stale wypełnione wodą	Pomieszczenia ogrzewane; najszybsze działanie
Sucha	Powietrze lub azot, woda za zaworem kontrolno-alarmowym	Nieogrzewane hale, wiaty, chłodnie
Wstępnie sterowana (pre-action)	Sucha, zawór otwiera detekcja pożaru	Serwerownie, archiwa, tam gdzie zalanie z uszkodzonego tryskacza byłoby szkodą
Z tryskaczami ESFR	Mokra, tryskacze o dużym wydatku	Magazyny wysokiego składowania bez tryskaczy regałowych

Projekt zaczyna się od klasyfikacji zagrożenia (LH, OH1–OH4, HHP, HHS wg EN 12845) na podstawie tego, co i jak jest składowane: wysokość regałów, opakowania, tworzywa. Z klasy wynika intensywność zraszania (mm/min), powierzchnia działania i czas (30–90 minut), a z nich zapas wody i pompownia.

Zraszacze i instalacje zalewowe: cała strefa naraz

Zraszacz to dysza otwarta. Instalacja zraszaczowa (zalewowa, deluge; EN 12845 zał., NFPA 15) ma zawór zalewowy, który otwiera detekcja (termiczna, płomienia, przewód pneumatyczny) i podaje wodę na wszystkie dysze w strefie. Stosuje się ją tam, gdzie pożar rozprzestrzenia się szybciej, niż otwierałyby się tryskacze:

• transformatory mocy (pierścienie zraszaczowe, intensywność 10 l/min·m², często wymagane przez ubezpieczyciela i operatora sieci),
• taśmociągi węgla i biomasy, przesypy, galerie nawęglania,
• pompownie i urządzenia z cieczami palnymi, nalewaki, kompresorownie,
• kurtyny wodne oddzielające obiekty lub chroniące ściany i konstrukcje przed promieniowaniem,
• chłodzenie zbiorników sąsiadujących z pożarem (patrz zbiorniki paliw),
• turbiny i kotłownie (często zraszanie pianą, patrz instalacje pianowe).

Instalacje zalewowe mają duże wydatki (setki do tysięcy l/min), więc decydują o wielkości pompowni.

Co obejmuje projekt i wykonanie

1. Klasyfikacja zagrożeń i scenariusze (z rzeczoznawcą ppoż. i ubezpieczycielem).
2. Obliczenia hydrauliczne sieci, dobór pomp, zbiornika, zaworów kontrolno-alarmowych i zalewowych.
3. Dobór tryskaczy (temperatura, współczynnik K, typ: standardowy, szybkiego reagowania, ESFR, regałowy) lub zraszaczy i detekcji.
4. Projekt rurociągów (stal ocynkowana lub czarna, połączenia rowkowe lub spawane), mocowań, odwodnień; dla stref Ex dobór urządzeń.
5. Montaż, płukanie, próby ciśnieniowe, próby zadziałania, dokumentacja powykonawcza.
6. Przeglądy: tygodniowe próby pomp, kwartalne i roczne przeglądy wg normy; patrz przeglądy i serwis.

Nasza odpowiedź: AZG Antincendio

AZG Antincendio wykonuje instalacje tryskaczowe i zraszaczowe w zakładach chemicznych, petrochemicznych, energetycznych i magazynach, w tym instalacje zalewowe dla transformatorów i urządzeń procesowych oraz kurtyny wodne, razem z pompowniami i sieciami hydrantowymi. Projektuje według EN 12845, NFPA 13/15 i VdS, zależnie od wymagań ubezpieczyciela. Enerwis prowadzi realizację w Polsce z lokalnym wykonawcą montażu pod nadzorem AZG.

Co przygotować do zapytania

• rzuty i przekroje obiektów, sposób składowania (wysokość, regały, materiały, opakowania),
• dla urządzeń procesowych: lista aparatów, media, moce transformatorów, trasy taśmociągów,
• źródło wody: sieć (wydajność, ciśnienie), zbiornik, istniejąca pompownia,
• wymagania: przepisy, ubezpieczyciel (VdS/FM/NFPA), operator,
• istniejące instalacje i ich dokumentacja.

FAQ

Ile wody zużywa instalacja tryskaczowa? Dla magazynu wysokiego składowania zapas na 90 minut przy kilkudziesięciu l/s, czyli zbiornik rzędu kilkuset do ponad tysiąca metrów sześciennych. Dokładnie określa to klasa zagrożenia i obliczenia hydrauliczne.

Czy tryskacze zalewają całą halę? Nie. Otwierają się tylko tryskacze nad pożarem (zwykle kilka), reszta pozostaje zamknięta. Całą strefę zalewa tylko instalacja zraszaczowa.

Czy transformator trzeba chronić zraszaczami? Dla dużych transformatorów olejowych wymagają tego ubezpieczyciele, a często przepisy zakładowe i operatora sieci; alternatywą są ściany oddzielenia i systemy wykrywania.

Co z instalacją w nieogrzewanej hali? Instalacja sucha (rurociągi wypełnione powietrzem) lub tryskacze z zabezpieczeniem przed zamarzaniem; w strefach z ujemną temperaturą część instalacji projektuje się jako suche.

Jak często trzeba przeglądać instalację tryskaczową? Cotygodniowe próby pomp i kontrola zaworów, kwartalne i roczne przeglądy wg EN 12845, a co 25 lat badanie próbek tryskaczy; ubezpieczyciel może wymagać więcej.