Rury bezszwowe dla energetyki i petrochemii: gatunki, normy, atesty

Bezszwowe czy spawane

Rura bezszwowa powstaje z litego wlewka przez przebijanie i walcowanie na gorąco (lub ciągnienie na zimno dla małych średnic), więc nie ma spoiny wzdłużnej. Rura spawana jest zwijana z blachy i spawana. Dla rurociągów pary, instalacji wysokociśnieniowych, kotłów, rafinerii i przesyłu gazu normy i projektanci wymagają rur bezszwowych, bo:

• nie ma strefy wpływu ciepła ani spoiny, która mogłaby pękać przy obciążeniach cyklicznych i pełzaniu,
• równomierna struktura pozwala pracować w wysokiej temperaturze i przy korozji,
• współczynnik wytrzymałości złącza wynosi 1,0, więc ścianka może być cieńsza.

Rury spawane (EN 10217, API 5L) są tańsze i wystarczają do wody, powietrza i niskociśnieniowych instalacji o dużych średnicach.

Gatunki i normy

Zastosowanie	Gatunki EN	Odpowiedniki ASTM/ASME	Norma
Woda, para do 400 °C, instalacje ogólne	P235GH, P265GH	A106 Gr. B, A53	EN 10216-2, ASTM A106
Rurociągi gazu i ropy	L245–L555 (X52–X80)	API 5L X52–X80	EN ISO 3183, API 5L
Para przegrzana, kotły	16Mo3, 13CrMo4-5, 10CrMo9-10, X10CrMoVNb9-1 (P91), X10CrWMoVNb9-2 (P92)	A335 P11, P22, P5, P9, P91, P92	EN 10216-2, ASTM A335
Niskie temperatury, kriogenika	P215NL, P265NL, X2CrNi18-9	A333 Gr. 6, A312 TP304L	EN 10216-3/4/5
Media korozyjne, spożywczy	1.4301, 1.4404, 1.4571	A312 TP304, TP316L, TP316Ti	EN 10216-5
Chlorki, offshore, odsalanie	1.4462 (duplex), 1.4410 (superduplex)	A790 UNS S31803/S32750	EN 10216-5, ASTM A790

Rury kotłowe w gatunkach żarowytrzymałych opisujemy osobno: rury kotłowe P91, P22, 16Mo3; stale duplex: rury i elementy ze stali duplex.

Wymiary

Rury bezszwowe dostępne są od ½" (21,3 mm) do ok. 24" (610 mm) w produkcji walcowanej i do 120" w elementach specjalnych; grubości ścianek od Sch 10 do Sch XXS lub wg EN w mm. Przy dużych średnicach i grubych ściankach (rurociągi pary świeżej, kolektory) liczy się dostępność wytopu: Steeltrade utrzymuje stany magazynowe typowych gatunków i wymiarów oraz realizuje produkcję na zamówienie w hutach włoskich i europejskich.

Dokumentacja: co musi być na ateście

Dokument	Kto wystawia	Co zawiera
Atest 3.1 (EN 10204)	Huta, niezależny od produkcji dział kontroli	Skład chemiczny wytopu, własności mechaniczne, próby (rozciąganie, udarność, spłaszczanie), badania NDT, numer wytopu
Atest 3.2	Huta + inspektor niezależny (TÜV, UDT, Lloyd's, Bureau Veritas) lub inspektor zamawiającego	Jak 3.1, potwierdzone obecnością inspektora przy badaniach
Deklaracja PED	Producent	Zgodność z dyrektywą ciśnieniową 2014/68/UE, zał. I pkt 4.3
Identyfikowalność	Dostawca	Cechowanie każdej rury numerem wytopu i partii, zgodne z atestem

Dla elementów ciśnieniowych pod dozorem UDT wymagany jest zwykle atest 3.1 od wytwórcy materiału z oceną zgodności PED; dla kotłów i rurociągów energetycznych często 3.2. Brak zgodności cechowania z atestem jest najczęstszym powodem odrzucenia dostawy na budowie.

Nasza odpowiedź: Steeltrade

Steeltrade to włoski dostawca kompletnych pakietów rurociągowych dla energetyki, rafinerii, petrochemii i offshore: rury bezszwowe i spawane, kształtki, kołnierze, zawory, śruby i uszczelki z jednego źródła, w rozmiarach od ½" do 120". Firma specjalizuje się w gatunkach wymagających (P91, P92, X52–X80, duplex) i w dokumentacji: atesty 3.1/3.2, odbiory inspektorów, zgodność PED, pełna identyfikowalność. Klientami są firmy EPC i użytkownicy końcowi; w Polsce Steeltrade składał oferty m.in. dla Orlenu i Grupy Azoty. Enerwis prowadzi wyceny, dokumentację i logistykę dostaw.

Co przygotować do zapytania

• lista materiałowa: gatunek, norma, średnica, grubość ścianki, długość, ilość (tabela, najlepiej z numerami pozycji),
• wymagana dokumentacja: 3.1 czy 3.2, inspektor, PED, dodatkowe badania (UT, udarność w −20 °C itp.),
• termin dostawy i miejsce (budowa, magazyn),
• czy potrzebne są też kształtki, kołnierze, zawory do tego samego projektu.

FAQ

Czym różni się rura bezszwowa od rury bez szwu? Niczym, to dwie nazwy tego samego wyrobu. W normach EN używa się określenia „rury bez szwu", w handlu częściej „bezszwowe".

Czy rura bezszwowa jest zawsze lepsza od spawanej? Do ciśnienia, temperatury i obciążeń zmiennych tak. Do wody, powietrza i dużych średnic przy niskim ciśnieniu rura spawana wystarcza i kosztuje mniej.

Co oznacza atest 3.1 i kiedy potrzebny jest 3.2? 3.1 to dokument kontroli huty z wynikami badań partii; 3.2 to ten sam dokument potwierdzony przez niezależnego inspektora obecnego przy badaniach. 3.2 wymagają zwykle kotły, rurociągi energetyczne i projekty offshore.

Jaki jest czas dostawy rur bezszwowych? Z magazynu kilka dni do dwóch tygodni; z produkcji w hucie 8–16 tygodni, dla P91/P92 i dużych średnic dłużej.

Czy Steeltrade dostarcza rury według ASME dla projektów z dokumentacją amerykańską? Tak, zarówno według EN, jak i ASTM/ASME, w tym podwójnie certyfikowane (np. A106 Gr. B / P265GH).